Türk Hava Kuvvetleri, 1962 yılında 2 Irak uçağını düşürmüş
Egede 1996 yılında Yunanlılar tarafından Türk F16 uçağının düşürülmesinin bir benzerinin de 1962 yılında yaşandığı ortaya çıktı. Türk hava sahasında köy bombalayan 2 Irak savaş uçağı, Türk jetleri tarafından düşürüldü.
Egede 1996 yılında düşen bir F16 uçağının Yunanlılar tarafından düşürüldüğünün anlaşılması kamuoyunda halen tartışılırken, bu olayın bir başka benzerinin 1962 yılında Türkiye ile Irak arasında yaşandığı ortaya çıktı. Ancak bu defa uçak düşüren Türkiye olmuş. Türk pilotları, hava sahamızı ihlal ederek bir köyümüzü bombalayan iki Irak bombardıman uçağını emir almadan vurarak düşürmüş. Savunma uzmanları, ülkelerin bu tür hava muharebelerini bir savaşa yol açmaması için fazla büyütmediklerine dikkat çekerek, Türk havacılık tarihinde buna benzer başka olayların da bulunduğunu dile getiriyor.
Türk havacılık tarihinin unutulan bu olayını havacılık ve uzay dergisi Kanatlar son sayısında belge ve fotoğraflarıyla ortaya çıkardı. Kanatlar dergisinin yayın yönetmeni Levent Başara, söz konusu olayla ilgili belge ve şahitlere ulaşmakta zorlandıklarını belirterek, havacılık tarihimizde buna benzer başka olayların da bulunduğunu ifade ediyor. Olayın yaşandığı tarihlerde Irak Devleti, bugün Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri olan Mesut Barzaninin babası Mustafa Barzani ile mücadele halindeydi. İngilizlerin kışkırtması ile Irak Devletine karşı ayaklanan Mustafa Barzani güçleri, Irak karakollarını basıyordu. Bu çatışmalar sırasında Barzani güçleri zaman zaman sınırı geçerek Türkiye tarafındaki dağlık bölgelerde saklanıyordu. Irak Kuvvetleri ise sıcak takip gerekçesiyle kimi zaman Türk sınırını geçerek Barzani güçlerinin saklandıkları bölgeleri bombalıyordu.
Kamuoyundan büyük tepki
Irak Hava Kuvvetlerine ait uçaklar bu saldırılarını 1962 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında yoğunlaştırdı. Bu durumu Türk istihbarat yetkililerinin Ankaraya rapor etmesi üzerine harekete geçilir. Bundan böyle Türk jetlerinin bu bölgede devriye uçuşu yapmaları kararı alınır. Türk Silahlı Kuvvetleri konuyla ilgili sınır birliklerine gerekli emirleri verir. 15 Ağustos 1962 tarihinde ise Irak uçakları Biskan köyünü bombalar. Bu olay, Türkiye kamuoyunda yoğun tepkilere neden olur. 16 Ağustos tarihinde devriye uçuşu yapan 181. Filoya bağlı 4 adet F84F uçağının pilotları Yüzbaşı Kazım Şahin, Üsteğmen Celal Sürmene, Üsteğmen Hulusi Aytekin ve Üsteğmen Nurettin Gül, bir köyü bombalayarak dönüş yapan Iraka ait 2 Beagle hafif bombardıman uçağı tespit eder. Havada yapılan muharebede 2 Irak bombardıman uçağı vurularak düşürülür. Ancak Irak uçaklarını düşüren 4 Türk pilotundan Celal Sürmene ve Hulusi Aytekin, bu olaydan iki yıl sonra değişik uçak kazalarında şehit düşer. O dönemde üsteğmen olan Nurettin Gül ise tuğgenerallik rütbesine kadar yükselmiş.
Emekli Hava Pilot Tuğgeneral Nurettin Gül olayla ilgili hatıralarında ilginç bilgiler veriyor: 16 Ağustos günü uçakların silahlarının yüklenmesinden sonra Üs Komutan Vekili Kurmay Yarbay Necdet Kolcuoğlu, gelerek son durumu sordu. Kol liderimiz Yüzbaşı Kazım Şahin, Irak uçağıyla karşılaşınca hareket tarzımızın ne olduğunu sorunca Yarbay Kolcuoğlu, Sulh şartları angajman (önleme) kuralları uygularsınız. dedi. Yüzbaşı Şahin, Bize ya da yer hedeflerine ateş açılır ve bombardıman emareleri görünce ne yapacağız? diye sorunca Kolcuoğlu Yarbay, Sizin uçaklarınızda mermi yok mu? dedi. Biz o anda görevi anlamıştık. Havalandıktan sonra bir köyü bombalayarak dönüş yapan iki Irak uçağı ile karşılaşan pilotlar, olaya müdahale ettikten sonra üsse geri dönerler. Görevden dönen Türk pilotlar sorguya alınır.
Yere çarpıncaya kadar takip ettik
Bu olaydan sonra kendisine takdirname verilen emekli Tuğgeneral Nurettin Gül ise sonraki olayları şöyle anlatıyor: Kuvvet istihbarat başkanı binbaşı bizi 4 araçla park yerinde bekliyordu. Dördümüz de ayrı ayrı kuvvet komutanına rapor verdik. Komutanın bana ilk sorusu şu oldu: Uçağı düşürmek için kimden emir aldınız? Ben de hiçbir istasyonla temas sağlayamadığımızı, Irak uçaklarının bombardımanı sonucunda bir köyün yandığını, iki uçağın da yer hedeflerine taarruz sonucu çekiş durumunda bulunduğunu, uçakların kuyruk kısımlarının hava savunmasında etkili olduğunu bildirdim. Lider, atış yaptığı için ben de atış yaptım. Uçağı düşürdük. Yere çarpıncaya kadar takip ettik. Bu arada telefon çaldı. Muhtemelen hava kuvvetleri komutanı idi. Kuvvet komutanı Karşımdalar hiçbir yerden emir almamışlar. Kendileri karar vermişler. dedi.
Erkan Acar / İstanbul
10.06.2003